søndag 25. juni 2017

På dette fjellet












Jes 25, 7-8: På dette fjellet skal han sluke
          sløret som tilslører alle folk,
          dekket som tildekker alle folkeslag.
         
   
       Han skal sluke døden for evig.
          Herren Gud skal tørke tårene fra hvert ansikt.
          Han skal ta bort sitt folks vanære fra hele jorden.
          For Herren har talt.



søndag 18. juni 2017

Ikkje berre





stemma i øydemarka
er klar
som vårens siste snøfall

stille dekkjer den bakken,
skjuler verda
under sitt mjuke teppe

og det surklande vatnet
i slapset
varslar om andre tider;

eg er berre ei stemme
som vitnar
om underfulle ting som kjem

eg er berre eit menneske
i verda
Han skapte med sine ord

eg er berre eit spirande frø
eit barn
av den evige sommaren

eg er berre ein tenar, ei hand
ein fot
som går der min Konge ynskjer

men ikkje berre det –

nei, eg er ein ektefødt son
ein arving
hos kongen over alle kongar



Matt 3, 11: 
Eg døyper dykk med vatn til omvending. Men han som kjem etter meg, er sterkare enn eg. Eg er ikkje eingong verdig til å ta av han sandalane. Han skal døypa dykk med Den heilage ande og eld.

lørdag 17. juni 2017

Fredrik Backman: Bjørnstad

Fredrik Backman er ein menneskekjennar, og personane han skildrar i bøkene sine har mange både positive og negative eigenskapar - som dei fleste verkelege menneske. Har du lest "En mann ved navn Ove" forstår du kva eg meinar: Sjeldan har eg møtt ein meir sur og irriterande hovudperson i ei bok enn Ove, men etter kvart som eg vart betre "kjent" med han, og lærte meir om forhistoria, kunne eg ikkje anna enn å bli glad i han.

Slik er det også i Backman si siste bok, Bjørnstad. Her møter vi eit robust folkeferd i den vesle, bortgøymde bygda Bjørnstad. Det er ein stad i nedgangstider, ettersom fabrikken driv med nedskjeringar, og stadig fleire står utan arbeid. Hockeyklubben er limet i lokalsamfunnet, og det blir satsa stort på at juniorlaget skal vinne seriefinalen.

Personane på og rundt dette juniorlaget er hovudpersonar i boka, og det er svært forskjellige liv vi får bli ein del av. Så skjer det eit brotsverk, og vi som lesarar har blitt kjent med både forbrytaren og offeret. Dermed sit ein med stor sympati med offeret, og samtidig syns ein synd også i forbrytaren. Hendinga deler lokalsamfunnet i to, og det er ikkje sikkert at sanninga om kva som eigentleg hendte nokon sinne vil komme fram. Det er frustrerande å lese, men du verda så godt skrive og så interessant å følge utviklinga i vesle Bjørnstad!

Fredrik Backman har skrive ei velformulert og klok bok, og byggjer med skrivestilen sin opp spenning i historia og nysgjerrigheit rundt vala personane tek. Sett vekk frå litt mykje banning, er dette ei heilt suveren bok!

søndag 11. juni 2017

Ein


1. Mos 6,4: Høyr, Israel! Herren er vår Gud, Herren er éin



tirsdag 6. juni 2017

Lars Mæhle: Den stille flokken

Ei snart forelda drapssak kjem fram i lyset att, samtidig som ein psykiatrisk pasient rømmer frå Hagaheimen og to eldre søstre vert funne drepne i utmarka.

Ina Grieg vert involvert i endå ei mystisk kriminalsak, og med seg på laget får ho den tidlegare etterforskaren Hugo Fannrem og politikvinna Jenny Solem. Saman prøver dei å nøste ihop dei ulike trådane, og spora fører dei blant anna til Svanviken arbeidskoloni på Nordmøre. Der får dei kjennskap til ein av taterfamiliane som blei tvangsbusett, med truslar om å bli fråtekne borna.

Samtidig dukkar det opp nokre mystiske personar som kallar seg Dei fantastiske fire; Den usynlege kvinna, Tingen, Fakkelen og Mister Fantastic. Ina Grieg kjem også borti ein som vert kalla for "Intendantens barn", og mørke skuggar frå fortida er i ferd med å bli henta fram i dagen.

Lars Mæhle har igjen skrive ei intens og dramatisk krimbok, der det psykologiske spelet er vel så viktig som dei faktiske hendingane. Mysteria vert avslørte eitt om gongen, og samtidig får vi som lesarar innsikt i eit av dei mørkaste kapitla i moderne norsk historie. Ein kort faktatekst etter sjølve forteljinga gjer greie for kva i teksten som er bygd på historiske hendingar, og det er ei djupt rystande verkelegheit vi her får kjennskap til.

Dette er ei bok det er vanskeleg å leggje frå seg, og når du først gjer det, sit du tilbake både litt klokare og sannsynlegvis ein smule indignert over råskapen vi menneske ofte møter kvarandre med. Det gjorde i alle fall eg.


mandag 5. juni 2017

Bom


Joh 16, 9: Synda er at dei ikkje trur på meg.

søndag 4. juni 2017

Eg er levande støv


1. Mos 2,7: Då forma Herren Gud mennesket av støv frå jorda og bles livspust i nasen på det, og mennesket vart ein levande skapning.


søndag 28. mai 2017

Så kjem trua av orda






Når Talsmannen kjem, han som eg skal senda dykk frå Far, Sanningsanden som går ut frå Far, då skal han vitna om meg. (Joh 15, 26)
 

fredag 26. mai 2017

Jon Fosse: Det er Ales

Signe saknar mannen sin, som forsvann på sjøen for over tjue år sidan. Kvardagen går med på å vente og minnast, og etter kvart som dagane går dukkar stadig fleire av dei tidlegare bebuarane på garden opp. Vi møter Ales, tippoldemora, og son hennar, Kristoffer. Vi møter Kristoffer som vaksen mann, kona hans og sonen Asle. Vi møter også bestemora, som kjem heim frå handletur. Alle desse personane går om kvarandre på garden, og Signe ligg i benken og ser seg sjølv utanfrå.

Alt dette gjer dette til ei ganske samansett historie, og synsvinkelen skiftar stadig mellom Signe og mannen hennar. Sorga og saknet vert tydeleg, og bandet til resten av slekta er viktig.

Jon Fosse får også fram det delte forholdet til fjorden. Asle, som er kalla opp etter oldefarbroren som drukna, likar eigentleg ikkje å vere på fjorden. Likevel er han ute i båt kvar dag, dregen mot vatnet og fjorden.

Skrivestilen er svært gjenkjenneleg, med mange gjentakingar og svært få punktum. Historia vert driven vidare av stadig nye element som kjem inn i forteljinga, og til slutt sit vi att med ei heil slektssoge!

torsdag 25. mai 2017

At han kom


Men at han steig opp, vil ikkje det seia at han først hadde stige ned til det aller lågaste, til jorda? (Ef 4, 9)

 

onsdag 24. mai 2017

Pedro Carmona-Alvarez: Bergen ungdomsteater


Pedro Carmona-Alvarez har fram til no vore ein ukjent forfattar for min del, men det er vel nesten obligatorisk for ein leseglad suldøl å kikke litt nærare på forfattarskapet.

Den siste boka, «Bergen ungdomsteater», kom ut i fjor, og er ein frittståande oppfølgjar til romanen «Og været skiftet og det ble sommar og så videre» som kom ut i 2012. Eg har ikkje lese den første boka, men «Bergen ungdomsteater» fungerte heilt fint for seg sjølv.

Vi blir kjent med hovudpersonane Marita, Andreas og Johannes, som veks opp i Bergen på 80-talet. Familiebakgrunnane deira er svært ulike, men dei kan likevel finne felles referansepunkt – både i familiære erfaringar og felles interesser. Synsvinkelen skiftar i dei ulike kapitla, så vi får historia fortalt gjennom auga til alle dei tre ungdomane.

Boka gir eit innblikk i ungdomsmiljøet som var på den tida, og kva saker dei var opptekne av. Boka har også med nokre historiske hendingar som kan hjelpe lesaren til å setje forteljinga inn i riktig tid. Dette gjeld særleg den siste delen av boka.

Historia er svært realistisk fortalt, og forfattaren skriv ein ærleg tekst om det å vere ungdom. Ingenting vert glatta over. Det er heile vegen det psykologiske, indre spelet som driv forteljinga vidare, og både ytre handling, skildringar og dialogar er med på å bygge opp under den indre spenninga. Tema som kjærleik og familietruskap er sentrale, men det viktigaste temaet er, slik eg ser det, jakta på eigen identitet. Ungdomane prøver å finne sin plass i verda, og møter dette prosjektet på ulike måtar.

Skrivestilen minner meg om Edvard Hoem sine tidlege bøker, og litt om Lars Saabye-Christensen sin skrivestil. Språket og dialogane flyt lett av garde, og det er enkelt å få med seg det som skjer.


lørdag 20. mai 2017

Framtida og no






For eg veit kva tankar eg har med dykk, seier Herren, fredstankar og ikkje ulukketankar. Eg vil gje dykk framtid og von. (Jer 29, 11)
 

fredag 19. mai 2017

Eka Kurniawan: Skjønnhet er et sår

Kurniawan kjem her med eit friskt, litterært pust. Den indonesiske forfattaren har ein skrivestil som er både humoristisk, sår og brutal på same tida, og han legg ingenting mellom når han skildrar skuggesidene i menneskenaturen.

Boka startar med at den tidlegare prostituerte Dewi Ayu står opp frå grava etter å ha vore død i 21 år. Ho kjem for å ordne opp i familieproblema.

Vidare tek boka oss med på ei mangslungen og kronglete reise i forhistoria til Dewi Ayu og barna hennar. Vi møter den for lenge sidan avdøde ektemannen, vi møter svigerbarn, barnebarn, vener og fiendar. Alt saman er sydd elegant saman til ei historie som fangar lesaren og dreg ein stadig lenger inn mot kjernen av forteljinga. I siste kapittel er det som forfattaren zoomar litt ut, og viser fram heile bildet på ein gong. Først då forstår ein korleis dei ulike forteljingane heng saman, og kvifor Dewi Ayu har teke dei vala ho har gjort.

"Skjønnhet er et sår" gir eit innblikk i Indonesisk kultur og historie, men har samtidig mange trekk frå eventyrsjangeren, med overnaturlege innslag. Det er ikkje utan grunn at skrivestilen vert kalla for magisk realisme. Tema som svik, overgrep og kjærleikssorg er sentrale, og slik eg tolkar romanen, har forfattaren ein del klare bodskap å komme med. Eka Kurniawan serverer ein god dose filosofi iblanda fiksjonen, og her er mange ting ein kan tolke og fundere på medan ein les!

På grunn av eit noko valdeleg og seksualisert innhald, passar nok boka best for vaksne, modne lesarar.


onsdag 10. mai 2017

Bøker lest: April 2017






Våren er alltid ei travel tid, då er det godt å kunne koble av litt med ei bok i ny og ne! Denne månaden var bokvala ganske så varierte:

1) Ingunn Røyset: Brevet frå krigen

Ei flott, illustrert bok med handling frå 2. verdskrigen, og korleis denne krigen påverka dagleglivet i Noreg. Les meir her.

2) Harald Rosenløw Eeg: Yatzy

Boka har vore høgtlesingsbok i klassen min denne vinteren, og er ei flott bok om fosterguten Daggi, som prøver å tilpasse seg ein ny familie, samtidig som han har ei tung bør av dårleg samvit for tidlegare hendingar på skuldrene sine.

3) Meg Rosoff: Det jeg vet om deg

Fin ungdomsbok, der hovudpersonen Mila har ein ekstraordinær evne til å tolke andre menneske sine ord og reaksjonar. Les meir her.

4) Lars Mæhle: "Harry og Ivar finn opp krutet" og "Harry og Ivar i Junaited Statesen"

Høgtlesingsbøker for jentene om kveldane. Utruleg festlege bøker!

5) Randall Munroe: What if?

I denne boka finn du svar på ei rekke snodige spørsmål om verda og korleis den heng i hop. Forfattaren, Randall Munroe, jobba tidlegare for Nasa, men starta opp ei nettside der han gir seriøse vitskaplege svar på absurde situasjonar og hendingar. Mange av svara han har gitt på denne nettsida er samla i denne boka, og du kan finne vitskaplege svar på spørsmål som:
- Kva ville skjedd viss jorda plutseleg stoppa å snurre, men atmosfæren fortsatt i same tempo?
- Kva ville skjedd viss du hadde i klinkekule med same massetettleik som ei nøytronstjerne?
- Kor fort ville hava blitt tomme, viss det vart oppretta eit sluk der hava er på det djupaste, og dette sluket var 10 meter i diameter?
- Kva om du plutseleg begynte å stige oppover med ein fart på 1 meter i sekundet. Kva skjer med kroppen då?
Og så vidare. Her er utruleg mange absurde situasjonar presenterte, og Munroe gir seriøse, matematiske og lærerike svar! Du kan besøke nettsida hans her: xkcd.com.

6) Thorvald Steen: Det usynlige biblioteket

Historisk roman om dei siste dagane i Aleksander den stores liv. Les meir her.

7) Erna Osland: Vaken? Ei godnattbok om dyr som ikkje søv om natta

Flott ny faktafiksjonsbok for born. Les meir her.

8) Jon Ewo: Jenta i veikanten

Kort fantasybok berekna for born. Hovudpersonen møter ei mystisk jente i vegkanten, og vert med henne heim til familien hennar. Etterkvart anar han at det er ugler i mosen, men då er det kanskje for seint... Bortsett frå eit par unødvendig skremmande teikningar mot slutten av boka (og som gjer at sarte barn absolutt bør vere litt forsiktige med å lese denne), er det ei interessant bok.

lørdag 6. mai 2017

Gleda i det å gløyme



det handlar om å stå rakrygga
tole at der finst noko
du aldri får sjå att

noko tapt

noko du mista,
eit tomrom i hjartet

og tomrommet pregar deg
og alt du gjer
annleis enn før

men tomrommet
er berre eit skal,
det som var inni er vekke
og du veit det er bra

veit det er meir enn bra,
veit det er det aller beste som
kunne skjedd deg





Fil 3, 13b-14: Eg gløymer det som ligg bak, og strekkjer meg mot det som er framanfor, og jagar fram mot målet, mot den sigersprisen som Gud frå det høge har kalla oss til i Kristus Jesus.